राजविराजको एउटा सडकपेटीमा जन्मिएको त्यो बच्चालाई नर्वेमा रहेका १९ नेपाली महिलाले देखेका थिएनन्। उनीहरूले बबिताको अनुहार छोएका थिएनन्। उनको प्रसव पीडाको चिच्याहट सुनेका थिएनन्। न त त्यो रात अस्पतालबाहिर उनका श्रीमान् हरेरामको छटपटी नै देखेका थिए। तर एउटा भिडियोमार्फत उनीहरूले एउटी आमाको पीडा देखे। र त्यो पीडा उनीहरूबाट टाढा रहन सकेन।

सप्तरीको राजविराज–१४ की बबिता पासवानले गत मंगलबार राति गजेन्द्रनारायण सिंह अस्पतालअगाडिको सडकपेटीमा बच्चा जन्माउनुपरेको घटनाले देशलाई स्तब्ध बनायो। आर्थिक अभावका कारण अस्पतालबाट बाहिरिनुपरेपछि सडकपेटीमै सुत्केरी हुनुपरेको परिवारको भनाइ छ। अस्पतालले भने आफूहरूले उपचार अस्वीकार नगरेको र परिवार आफैँ बाहिरिएको दाबी गरेको छ। घटनाको वास्तविकता अहिले छानबिनको विषय बनेको छ। तर त्यो विवादभन्दा पर एउटा दृश्य छ, जसलाई कुनै छानबिन समितिको प्रतिवेदनले मेटाउन सक्दैन।

सडकमा प्रसव पीडाले छटपटाइरहेकी एउटी महिला। त्यही दृश्यले नर्वेमा रहेका नेपाली महिलाहरूको मन छोयो।  उनीहरूले रकम उठाए। जम्मा भयो ८५ हजार रुपैयाँ। १९ जना महिलाले मिलेर जुटाएको त्यो रकम बबिताको खातामा पठाइएको छ। नवजात शिशु र सुत्केरी आमाको तत्कालीन आवश्यकतामा त्यसले केही राहत पुग्ने उनीहरूको विश्वास छ। रकमको हिसाबले हेर्ने हो भने ८५ हजार रुपैयाँ ठूलो रकम होइन। तर बबिताका लागि त्यो रकमभन्दा ठूलो कुरा त्यसमा मिसिएको भावना हो। किनकि गरिबीले मानिसलाई केवल पैसाविहीन बनाउँदैन, कहिलेकाहीँ उसलाई एक्लो पनि बनाइदिन्छ।

त्यो रात बबिता अस्पताल पुगेकी थिइन्—राज्यको स्वास्थ्य सेवाको ढोका खोज्दै। तर केही हजार रुपैयाँको अभाव उनको बाटोमा तेर्सियो। अन्ततः अस्पतालको भवनभन्दा केही पर, सडकपेटीमा उनको बच्चा जन्मियो। पछि घटना सामाजिक सञ्जालमा आयो। देशभर प्रश्न उठे—आमा सुरक्षा कार्यक्रम हुँदाहुँदै एउटी गर्भवती महिला किन सडकमा सुत्केरी हुनुपर्‍यो? तर राज्यको बहस चलिरहेका बेला, समुद्रपारि बसेका केही नेपाली महिलाले एउटा फरक उत्तर दिए—

“बबिता एक्ली छैनन्।” यही कुरा यो घटनाको सबैभन्दा सुन्दर पक्ष हो। नर्वेमा बस्ने १९ नेपाली महिलाले आफ्नो कमाइबाट केही रकम छुट्याए। उनीहरूका लागि बबिता अपरिचित महिला हुन्। उनीसँग कुनै व्यक्तिगत सम्बन्ध छैन। तर पीडाको कुनै पासपोर्ट हुँदैन। आमाको पीडा नेपाली महिलाले नर्वेबाट पनि महसुस गर्न सक्छन्।

हामी प्रायः विदेशमा बस्ने नेपालीलाई सम्झिँदा रेमिट्यान्स, कमाइ र परिवारलाई पठाउने पैसाका हिसाबले सम्झन्छौँ। तर नर्वेमा रहेका यी महिलाले देखाएको सहयोगले नेपाली डायस्पोराको अर्को अनुहार पनि देखाएको छ—मानवीय संवेदना।

यो सहयोगले बबिताको जीवनका सबै समस्या समाधान गर्दैन।

न त यसले स्वास्थ्य प्रणालीको कमजोरीको उत्तर दिन्छ।

न त यसले अस्पताल र परिवारबीच उठेका प्रश्नहरूको फैसला गर्छ।

तर यसले एउटी आमालाई एउटा सानो सन्देश दिएको छ—

“तिमीलाई देख्ने मानिसहरू अझै छन्।”

सडकपेटीमा बच्चा जन्माएकी बबिताको कथा त्यसैले केवल गरिबीको कथा होइन।

यो राज्यको जिम्मेवारीको कथा हो।
यो सामाजिक असमानताको कथा हो।
यो दलित महिलाले भोग्ने बहुआयामिक जोखिमको कथा हो।
र आज, यो मानवीय सम्बन्धको कथा पनि बनेको छ।

राजविराजबाट नर्वेसम्मको दूरी हजारौँ किलोमिटर छ।

तर बबिताको पीडा त्यो दूरीभन्दा छोटो रहेछ।

एउटा भिडियोले त्यो पीडा समुद्र पार गर्‍यो।
केही महिलाको संवेदनाले त्यसलाई छोयो।
र ८५ हजार रुपैयाँ बनेर त्यो संवेदना बबितासम्म फर्कियो।

सायद यही हो—मान्छे हुनुको सबैभन्दा सुन्दर अर्थ।

किनकि कोही कसैको वेदनामा मूकदर्शक भएर बस्न सक्दैन।